[Anasayfa] [Hakkımızda] [Dosya] [İletişim] [Sendika.Org]
 
Ülke Arşivi:
· Arjantin
· Bolivya
· Brezilya
· Dominik Cumhuriyeti
· Ekvador
· El Salvador
· Guatemala
· Guyana
· Haiti
· Honduras
· Kolombiya
· Kostarika
· Küba
· Latin Amerika Genel
· Meksika
· Nikaragua
· Panama
· Paraguay
· Peru
· Porto Rico
· Surinam
· Uruguay
· Venezüella
· Şili


Tema Arşivi:
· Anti-ALCA & Anti-Kapitalizm hızlı okuma 7 günde ingilizce Dizi izle,full dizi izle,
· Ekoloji & Tarım escort escort bayan istanbul escortbets10seo linux hack
· Emperyalizm, Direniş & Kıtasal Bütünleşme
· Gençlik hareketleri
· Kadın & Cinsel Özgürlük Hareketleri
· Kamulaştırma
· Seçimler & Partiler
· Toplumsal Eğitim & Toplumsal Sağlık
· Yerli Halklar & Otonomi
· İnsan Hakları
· İsyan, Devrim & Sosyalizm


Yazar Arşivi:
· Alan Woods
· Christian Parenti
· Cüneyt Göksu
· Eduardo Galeano
· Federico Fuentes
· Fidel Castro Ruz
· Güneş Çelikkol
· James Petras
· Metin Yeğin
· Tom Lewis



Bolivya: Rahat uyu Che...* – Mustafa Özdemir
- - 06 Ocak 2010

Yüzde 60’ın üzerinde yerli nüfusuna sahip 10 milyonluk Bolivya’da, neler olup bitiyor sorusunun cevabını aradığınızda en az 500 yıl geriye gitmelisiniz.

Aslında hikaye, biraz bizim canlandırdığımıza benziyor...

1492’de Amerika kıtasının keşfedilmesiyle sömürgeleşmesi ve kıtanın Avrupalılarca istilası.

Kendi aralarında ve doğayla kurduğu ilişkide kapitalizme göre daha barışçıl ilkelere sahip Amerika yerlilerinin, Avrupa burjuvazisinin modern silahları ve modernizmin yok edici-faydacı aklı (ya da akıl-dışılığı) ile karşılaşmasından bu yana 508 yıl geçmiş.

Bugün Amerika kıtası, Avrupa dillerinden (İngilizce, İspanyolca, Portekizce ve Fransızca)  birini konuşuyor ve Hıristiyan.

Ya yerliler?

Onlar kıta nüfusunun yaklaşık yüzde 6’sını oluşturan bir azınlık. Harita üzerinde nerelerde yaşadıklarına baktığınızda ülke sınırlarına yakın yaşadıklarını görüyorsunuz.

Yok etme politikasının jeopolitik bir sonucu olarak, sınırlara kadar sürülmüşler.

5 asırlık işgal, sömürü, yok etme sürecinin bedelini en ağır ödeyen ülkelerden birisi de Bolivya. Tam sömürge durumu yeni sömürgeye evrilmiş, İspanyolların yerini önce İngilizler sonra ABD ve çokuluslu şirketler almış. 80’lerde de neo-liberalizmin laboratuarlarından birisi olarak kullanılan Bolivya, zengin doğal kaynaklara (doğalgaz, altın, gümüş, kalay, demir...) sahip olmasına rağmen Güney Amerikanın en yoksul ülkelerinden birisi. Burada da yoksulluğun nedeni adaletsiz gelir dağılımı...

Adını Latin Amerika’daki ulusal kurtuluş mücadelelerinin önderi Simon Bolivar’dan alan Bolivya, 1809 yılında kurulmuş ve 2 asırlık yasal tarihi, yönetim krizleri ve darbelerle dolu.

Bir de yasal olmayan tarihi var.

Ötekilerin tarihi...

Yaşamak için direnen yerlilerin, işçilerin,yoksulların, işsizlerin, topraksızların, kadınların, çalışan çocukların... kısaca direnişin tarihi.

İşte bu direniş tarihinin bir sonucu 2005’ten bu yana Bolivya’nın yaşadığı değişim süreci kitle desteğini öncelikle yerlilerden alıyor. Yerliler, yani köylerdeki topraksız ve yoksul köylüler, şehirlerdeki işçiler, emekçiler, işportacılar, taksiciler, ayakkabı boyacıları...

Bolivya’da Avrupalı oligarşi ve büyük toprak sahiplerinin 5 asır hüküm sürmüş ırkçılığının bir sonucu olarak yoksul işçi-emekçi yığınlar ile köylülük yerlilerden oluşmakta ve bu yüzden de kimlik ile sınıf olguları diğer ülkelere göre daha iç içe geçmiş durumda.

Evo Morales’in[1] ve partisi MAS’ın (Sosyalizme Doğru Hareketi ) politik anlamda işgal ettiği yer işte tam da bu iç içe geçmiş alanda tezahür ediyor.

Eşitlik, adalet ve özgürlük gibi değerleri, yerli kültüründe olan paylaşma, dayanışma, eşitlik gibi kültürel unsurlarla ilişkilendirip, yaşamın içinde ekonomik ve kültürel bir norm olarak ‘otonomist-mahalli sosyalizm’ çizgisinde yeniden üretme çabasına sahne oluyor Bolivya.

Uzun süredir olagelen çok aktörlü ve parçalı toplumsal mücadeleyi; yani politik örgütleri, sendikaları, sosyal hareketleri, demokratik kitle örgütlerini... belirli talep ve ilkeler çerçevesinde ortak bir platformda birleştirmeyi başaran Bolivya solu, uzlaşılan eksende kapitalist-neoliberal politikalar nedeniyle yoksullaş(tırıl)mış kır ve şehir işçi ve emekçileri ve işsizleriyle, topraksız ve yoksul köylülerle, ezilmişlerle (yerliler, kadınlar..) kitle ilişkisi kurmayı başarmış durumda. Evo’nun yüzde 61 ile yeni bir anayasayı hayata geçirebilmesinin ya da en son 2009 Aralık ayında tüm oyların yüzde 63’ünü almasının arkasındaki neden de bu.

Değişim süreci meşruluğunu seçimle işbaşına gelmiş olmasından ve devletin insanın temel insani hakları olan yaşam, iş, eğitim, sağlık, barınma, anadilde konuşma hakkı gibi haklarını karşılamak zorunda olduğu ve devletin toplumsal eşitlik ve adaleti sağlamakla görevli bir aygıt olduğu kabulünden alıyor.

Süreç Venezüella’dakine benzer bir biçimde, doğal kaynakların ve stratejik sektörlerin devlet tarafından kamulaştırarak işletmesinin alınması ya da denetim altına alınması (kontrol ve yüksek vergi uygulamak gibi yöntemlerle) ve buradan sağlanan gelir ile devletin toplumsal gelirin yeniden dağıtılmasında emekten, yoksullardan ve ezilmişlerden yana bir irade ile toplumsal paylaşım ve adalet sürecine dahil olma süreci.

Bu eksende küresel kapitalist krize rağmen, karma bir ekonomi ile 4 yıldır sürekli büyümeyi sağlayarak Güney Amerika’nın en yoksul ülkesi olma durumundan çıkan, dış borcunu 5.1 milyar dolardan 2.5 milyar dolara düşüren ve 8.5 milyar dolarlık devlet rezervine ulaşan, yüzde 40 olan aşırı yoksulluğu yüzde 30’a düşürmeyi başaran, evsizlere ev, topraksızlara toprak, yaşlılara emeklilik maaşı, doğum yapmış kadınlara maaş sağlayan, yüzde 11 olan işsizliği yüzde 5 oranında azaltıp asgari ücreti yüzde 50 arttıran, altyapı, eğitim ve sağlık harcamalarını arttıran[2]… Bolivya  yeryüzünün en ilerici anayasasına sahip ama hepsinden önemlisi toplumsal hareketler ve halk daha bilinçli, daha örgütlü, daha güçlü bugün.

Değişim süreci meşruluğunu güçlü kitle desteğinden ve devletin insanın temel insani ihtiyaçlar (ya da haklar) olan iş, eğitim, sağlık, barınma, yaşam,  anadilde konuşma vs. haklarını karşılamak zorunda olduğu ve devletin toplumsal eşitlik ve adaleti sağlamakla görevli, etik ilkeleri koruyan bir aygıt olduğu kabulünden alıyor.

Venezüella’da yukarıdan aşağıya devlet eliyle inşa edilmeye çalışılan sosyalizm denemesinden farklı olarak, Bolivya’da örgütlü sosyal hareketlerin süreçten daha radikal olan pozisyonu, değişim sürecinin itici gücü durumunda.

Eksiklerine rağmen Venezüella ve Bolivya, neoliberalizmin ekonomi-politiğinden kaynaklanan sosyal ve ekonomik problemlerine, emekten ve yoksullardan yana çözüm üreten 'model ülkeler' haline geliyorlar.

Neoliberalizmin yaşandığı her ülke için, mümkün olan başka bir dünyanın erken denemeleri.

Kapısından girdimiz ‘anti-emperyalist halk devrimleri ve sosyalizmler çağının' erken ve haylaz çocukları, yeni çağ yangınını saçıyorlar asi kıtadan.

Hayalet diyorlardı buna 19. yüzyılda.

Komünizm hayaleti.

Mustafa Özdemir, La Paz.

* Bolivya’da öldürülen Che'nin, sınıfsal mücadeleyi yerli hareketi ile birleştirebilecek kadar vakti olmamıştı ancak bu birleşme 40 yıl sonra da olsa sağlandı.

Dipnotlar:

[1] Sendikal mücadeleden sendika liderliğine,oradan politik parti liderliğine ve milletvekilliğine, sonrasında  cumhurbaşkanlığına uzanan bir hayat Evo Morales’in hayatı.

Bir eylemci,  bir sosyalist, bir yerli, iyi bir çevreci Evo Morales. Yerliler İspanyol işgaline karşı destansı bir direniş gösteren ve öldürülmeden önce ‘beni sadece öldürebilirsiniz, döneceğim ve milyonlar olacağım’ diyen Tupak Katari’nin Evo ile geri geldiğine ve şimdi milyonlarca olduklarına inanıyorlar. Öyleler de...

[2]( 2010-2015 ) 5 yıllık ekonomi planı, IMF ve Dünya Bankasının ekonomi-politiğinden kaynaklanan sorunlarına bir öneri olarak incelemeye değer görünüyor.     


Fotogaleri

EZLN Kamplarında 75 Gün

Telesur

Telesur Canlı Yayın

Prensa Latina

Latin Amerika Haber Ajansı

Bolivarsomostodos

Bolivarsomostodos
Türkçe

Bağlantılar

Desde El Sur

Ansiklopedik

Ansiklopedik Bilgiler
Wikipedia

Biliyor musunuz?
Honduras Anayasası'nın 3. Maddesi'nin, silahlı bir gücün iktidarı ele geçirmesi halinde halka İsyan hakkı tanıdığını biliyor muydunuz?
 
  Tüm içerik kaynak göstermek koşuluyla izin almadan kullanılabilir. copyLEFT by Sendika.Org