[Anasayfa] [Hakkımızda] [Dosya] [İletişim] [Sendika.Org]
 
Ülke Arşivi:
· Arjantin
· Bolivya
· Brezilya
· Dominik Cumhuriyeti
· Ekvador
· El Salvador
· Guatemala
· Guyana
· Haiti
· Honduras
· Kolombiya
· Kostarika
· Küba
· Latin Amerika Genel
· Meksika
· Nikaragua
· Panama
· Paraguay
· Peru
· Porto Rico
· Surinam
· Uruguay
· Venezüella
· Şili


Tema Arşivi:
· Anti-ALCA & Anti-Kapitalizm hızlı okuma 7 günde ingilizce Dizi izle,full dizi izle,
· Ekoloji & Tarım escort escort bayan istanbul escortbets10seo linux hack
· Emperyalizm, Direniş & Kıtasal Bütünleşme
· Gençlik hareketleri
· Kadın & Cinsel Özgürlük Hareketleri
· Kamulaştırma
· Seçimler & Partiler
· Toplumsal Eğitim & Toplumsal Sağlık
· Yerli Halklar & Otonomi
· İnsan Hakları
· İsyan, Devrim & Sosyalizm


Yazar Arşivi:
· Alan Woods
· Christian Parenti
· Cüneyt Göksu
· Eduardo Galeano
· Federico Fuentes
· Fidel Castro Ruz
· Güneş Çelikkol
· James Petras
· Metin Yeğin
· Tom Lewis



ABD’nin “Latin Amerika planı” işliyor: Honduras, Haiti, Şili ve Kosta Rika dersleri – Soner Torlak
- - 05 Ağustos 2010

Latin Amerika son günlerde yeniden Venezüella ile Kolombiya arasındaki gerilime odaklanmış durumda. Kolombiya hükümetinin Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri-Halk Ordusu (FARC-EP) gerillalarının Venezüella topraklarında hükümet vesayetinde saklandığına dönük iddiaları iki ülkenin diplomatik ilişkilerinin kesilmesine ve sınırda yeniden hareketliliğin yaşanmasına neden oldu. Kıtada 2010 yılının başından itibaren yaşanan gelişmeler olmasaydı Venezüella-Kolombiya geriliminin bir tür kronik nöbete dönüştüğü ve nihayet iki ülkenin yakın zaman içinde ilişkilerini yeniden restore edebileceği söylenebilirdi. Ancak durum oldukça değişti.

Karayiplerin yakın zamanda açlık isyanlarıyla sarsılan en yoksul ülkesi Haiti’de 12 Ocak’ta meydana gelen 7 şiddetindeki deprem ülkeyi tam anlamıyla yerle bir etti. Ülkenin başkanlık sarayı dahili neredeyse bütün binalarının yıkıldığı deprem sonrasında dünyadan arama kurtarma ekipleri Haiti’ye koşarken, ABD ülkeye aynı hafta içinde 6.000 askerle çıkarma yaptı. İnsani yardım adı altında yapılan bu girişim sonucunda herkesin gözü önünde Haiti filen ABD tarafından işgal edildi. Birçok yazarın “felaket emperyalizmi” [1] olarak adlandırdığı bu müdahale sonucunda Haiti şu anda bir ABD üssüne dönüşmüş durumda.

Hemen sonraki hafta, 17 Ocak’ta sonuçlanan Şili devlet başkanlığı seçimlerinde ise 1990 yılında Pinochet diktatörlüğünün yıkılmasından bu yana görevde olan Hıristiyan demokrat-Sosyal demokrat koalisyonu sona ererek, devlet başkanlığına sağcı, muhafazakâr, milyarder iş adamı Sebastian Pinera seçildi [2]. Pinochet diktatörlüğü döneminde devletten aldığı işlerle servetini katlamış olan Pinera’nın ekibinde diktatörlük döneminde üst düzey görevlerde bulunmuş pek çok kişi de yer alıyor. Pinera’nın göreve gelmesinden kısa bir süre sonra gerçekleşen deprem ve tsunami felaketi ise yeni hükümetin toplumsal hayatı askerileştirmesi açısından bulunmaz fırsat oldu [3].

Honduras’ta ise 28 Haziran 2009 tarihinde gerçekleşen ve ALBA yanlısı bir politika izleyen devlet başkanı Manuel Zelaya’nın devrilmesi ve nihayet bir başka sağcı, muhafazakâr, milyarder iş adamı Porfirio Lobo’nun yasadışı ve halkın yüzde 65’inin katılmadığı seçimlerin sonucunda devlet başkanı seçilerek göreve başlaması Honduras’ta yeni bir dönemi başlattı [4]. Lobo’nun seçilmesinin hemen ardından ülkede iki tane ABD askeri üssü kuruldu. Bunu, darbeci hükümeti tanımayan ve anayasal başkan Zelaya’nın görevine iade edilmesi için mücadele veren Ulusal Direniş Cephesi’nin ise aktivistleri ve liderlerinin katledilmesi ve hapsedilmesi izledi. Nihayet Honduras “istikrarlı bir demokrasi” haline getirilmiş oldu [5].

Bütün bunlar olurken Kolombiya hükümeti, ABD’nin Ekvador’daki Manta Üssü’nü kullanım hakkının Ekvador hükümetince yenilenmemesi üzerine topraklarında yedi yeni askeri üssün kurulmasına izin verdi. Uyuşturucu ticareti ve yasadışı koka ekimine karşı mücadele etmek üzere kurulduğu söylenen askeri üslere dair gizli antlaşma basına sızdığında ise ABD’nin bu üsleri açıkça Venezüella, Ekvador ve Bolivya rejimlerini devirmek üzere askeri müdahalelerde bulunmak üzere kurduğu ortaya çıktı [6]. Nihayet Kolombiya’da son devlet başkanlığı seçimlerini, iki dönemden bu yana devlet başkanı olan Alvaro Uribe’nin Savunma Bakanı Juan Manuel Santos kazandı. Kontrgerilla faaliyetleri ve ABD’yle açıkça akçeli ve alengirli ilişkiler içinde bulunan Santos’un başkan olması, CNN, FOX News, Washington Post, The New York Times, The Wall Street Journal ve Financial Times tarafından “demokrasi adına büyük bir zafer olarak” selamlandı. Hatta Finencial Times “Latin Amerika için en iyi model Venezüella değil Kolombiya’dır” diye yazdı [7].

Bu dönem dâhilinde ABD’yle gerilimli ilişkiler kurarak ALBA bloğuna yakın duran Orta Amerika ülkelerinden Nikaragua, El Salvador ve Guatemala’daki “solcu” hükümetler, sermaye yanlısı ve emek karşıtı politikalara ağırlık vererek ABD’den gelebilecek olası bir “Honduras benzeri devirme” girişiminin önüne geçme çabasına girmeye başladılar. Bu hükümetler bütün devrimci söylemlerine karşın, içeride giderek daha çok adaletsizlik ve eşitsizlik yaratan politikalar imza atıyorlar [8]. 

Yakın zamanda, bu yılın Temmuz ayının ikinci haftasında ise Kosta Rika hükümeti, “uyuşturucuyla savaş” operasyonlarını gerçekleştirmek üzere ABD hükümetiyle vardığı antlaşma çerçevesinde karasularında ABD birliklerini devriye gezmesine resmen izin verdi. Bu izinle birlikte Kosta Rika sularında 7bin tam teçhizatlı ABD askerini barındıracak olan 46 savaş gemisine, bu gemilerin uçak ve helikopterleriyle birlikte bulunma hakkı yasallaşmış oldu [9]. Kosta Rika’daki ABD üsleriyle birlikte ABD, Latin Amerika ülkelerinden altısında, Meksika, Peru, Kolombiya, Honduras, Haiti ve Kosta Rika’da, bölgedeki anti-emperyalist hükümetlere karşı askeri operasyonlar düzenleyebilecek donanıma sahip sayısız üsse sahip olmuş oldu [10].  

Son olarak Meksika hükümeti, askeri darbeden sonra iktidara gelen Honduras hükümetini resmen tanıyacağını açıkladı [11]. Bu açıklama, kıtada inisiyatifin yavaş yavaş ABD’ye geçtiğinin de doğrudan işaretlerinden biri olarak kabul edilebilir.

Durum tespiti: ABD saldırmaya hazırlanıyor

Aslında Latin Amerika’yı az çok takip eden kişiler açısından ABD’nin bölgedeki halkçı/solcu hükümetleri devirmek üzere askeri planlara sahip olduğuna ve her an saldırabileceğine dair yapılan bir tespit biline bir gerçeğin yinelenmesinden daha fazla bir anlam taşımıyor. Ancak yukarıda bir arada ele aldığımız gelişmeler ışığında düşünüldüğünde, ABD’nin bu tür kapsamlı bir saldırıyı hayat geçirmek açısından gerekli olan altyapıyı kısa zaman içinde sağladığı ve Venezüella, Bolivya ve Ekvador’dan kovulmasını telafi ettiği öne sürülebilir.

Öte yandan bir yıl önce tarafımdan yazılmış olan şu paragraftaki ikili öngörü varlığını korumaktadır: “Sonuç olarak, Latin Amerika’da biriken çelişkilerin Obama’nınki gibi soyut bir değişim nosyonunun törpüleyemeyeceği kadar keskin olması ve ABD hükümetinin de Latin Amerika’ya dönük mevcut müdahale kanallarını aktifleştirerek ve yeni müdahale kanalları inşa ederek yoluna devam edecek olduğunun açığa çıkması, kıtayı oldukça zor günler beklediğinin de bir işareti olarak okunabilir. Tabi bu sürecin olumlu bir okumayla, toplumsal mücadelelerin ve kendini solda tanımlayan iktidarların radikalleşmesiyle, ABD’nin kıtadaki kemik müttefikleri Kolombiya, Peru ve Meksika gibi rejimlerin devrilmesiyle ve nihayet ABD hegemonyasının Latin Amerika’da artık tamamen yok olmasıyla sonuçlanabileceği de akılda tutulmalıdır” [12].

Yine 20 Mart 2008 tarihinde yazılmış bir yazıda dillendirilmiş olan “ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’ın Brezilya ve Şili’ye gerçekleştirdiği ziyaretin, ABD hükümeti yetkilileri ve “şahin” gazeteciler tarafından sıkça dillendirilen “ABD’nin Latin Amerika’ya yönelik kapsamlı bir strateji oluşturması ve harekete geçmesi” çağrılarına olumlu bir yanıt niteliği taşıdığı ve Bush hükümetinin, kendinden bir sonraki hükümete ve eğer boşa çıkartılamazsa daha sonraki hükümetlere de devredecek bir kapsamlı planın açılımlarını yavaş yavaş yapmaya başladığı” [13] tezi de Obama’nın göreve gelmesinin ardından ortaya çıkan yukarıda ele alınan gelişmelerle birlikte düşünüldüğünde doğrulanmış oluyor.

Nihayet ABD Latin Amerika’da inisiyatifi yeniden ele geçirebilmek adına önemli ciddi hamleler yaparken, kıtada yükselişte olan sol/sosyalist eğilimin hızının yavaşladığı ve bir tarafta ALBA üzerinden hareket eden Venezüella-Bolivya-Ekvador-Küba bloğunun, diğer tarafta ABD destekli Meksika-Peru-Kolombiya-Honduras-Şili-Haiti bloğunun karşılıklı güç biriktirmeye başladığı söylenebilir. Aynı zamanda iki blok da olası bir sıcak temasta diğer kıta ülkelerinin kendilerine destek vermesi ya da en azından tarafsızlaşması için çalışıyor.

Honduras’ta gerçekleşen askeri darbeye, Kolombiya’da yedi yeni ABD üssünün açılmasına ve Haiti’de deprem felaketi ardından gerçekleşen fiili ABD işgaline karşı Venezüella-Bolivya-Ekvador-Küba bloğunun kıtadaki Brezilya, Arjantin, Nikaragua, El Salvador, Guatemala, Paraguay ve Uruguay gibi ülkeleri ABD-karşıtı bir söylemle yanında tutabilmesi özellikle önemlidir. Bu bloklaşmanın ABD’nin süregiden müdahaleleri sonucunda nereye varacağı ise ayrıca önemlidir ve Latin Amerika’daki halkçı/solcu hükümetlere karşı girişilecek olası bir askeri müdahalenin sonucuna da doğrudan etkide bulunacaktır.

Soner Torlak

Dipnotlar

[1] “Felaket emperyalizmi” tartışmaları için Shirley Pate, Disaster Imperialism in Haiti, 17 Ocak 2010, http://mrzine.monthlyreview.org/2010/pate170110.html; The Earthquake Disaster & Imperialism in Haiti, 15 Ocak 2010, http://theredphoenix.wordpress.com/2010/01/15/analysis-of-the-earthquake-disaster-imperialism-in-haiti/; James Petras, Haiti: In Solidarity with its Five Freedoms, 10 Mart 2010, http://lahaine.org/petras/articulo.php?p=1756&more=1&c=1 ve Andrés Sallari, ABD Haiti’de ne planlıyor?, çev.Atiye Parılyıldız, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3319

[2] Bkz. Şili’de yeni devlet başkanı sağcı milyarder işadamı Sebastián Piñera haberi, Latinbilgi, 18 Ocak 2010, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3296

[3] Şili ve Haiti’de yaşanan felaketler sonrasında toplumsal hayatın askerileştirilmesine dair kapsamlı bir tartışma için Bkz. Raul Zibechi, Earthquake and Tsunami in Chile: The Militarization of Natural Disasters, UpsideDown World, 18 Mart 2010, http://upsidedownworld.org/main/chile-archives-34/2407-earthquake-and-tsunami-in-chile-the-militarization-of-natural-disasters

[4] Bkz. Honduras’ta yeni başkan yemin etti, darbeci generaller aklandı haberi, 27 Ocak 2010, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3311

[5] Honduras’ta askeri darbe sonrasında yaşanan sürece dair ayrıntılı bir değerlendirme için Bkz. Soner Torlak, Meraklısına Honduras dersleri: Ne oldu, ne olacak?, 4 Kasım 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3168; Soner Torlak, Honduras, ABD’nin yeni üsleri ve “Latin Amerika planı”, 11 Ağustos 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=2876; Eva Golinger, Honduras'taki Amerikan askeri üssü darbenin merkezi mi?, çev.Atiye Parılyıldız, 5 Temmuz 2009, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=2763 ve Metin Yeğin, Honduras'ta neler olacak ya da ne olacak bizim halimiz?, 19 Ekim 2009, Latinbilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3109

[6] Bkz. Eva Golinger, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait olan resmi belge ABD-Kolombiya Askeri Anlaşmasının gerçek niyetini gözler önüne serdi, çev. Yağmur Dönmez, 11 Kasım 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3187

[7] Santos’un seçilmesinin yol açacağı muhtemel sonuçlara ilişkin bir tartışma için Bkz. James Petras, Kolombiya seçimlerini ölüm timlerinin lideri kazandı, çev. Soner Torlak, 13 Temmuz 2010, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3485

[8] El Salvador ve Nikaragua’daki hükümetlerin icraatlarına dönük eleştirel bir yaklaşım için Bkz. Eleazar Díaz Rangel, Honduras’tan El Salvador’a, çev. Canan Ateş, 19 Aralık 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3253 ve Sandinist Devrim 31 yaşında: Dora María Téllez’le “Daniel Ortega ve Nikaragua Devrimi” üzerine röportaj, çev. Soner Torlak, 20 Temmuz 2010, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3498

[9] Bkz. Kosta Rika hükümeti ABD ordusuna kendi karasularında bulunma izni verdi haberi, 17 Temmuz 2010, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3492

[10] Latin Amerika’da ABD’nin askeri altyapısını geliştirmeye başlaması üzerine bir analiz için Bkz. Noam Chomsky, Latin Amerika'nın askerileştirilmesi, çev. Atiye Prılyıldız, 26 Eylül 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3036

[11] Bkz. Meksika gayrimeşru Honduras hükümetini tanıyarak yeniden diplomatik ilişki kuruyor haberi, 3 Ağustos 2010, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=3531

[12] Bkz. Soner Torlak, Honduras, ABD’nin yeni üsleri ve “Latin Amerika planı” , 11 Ağustos 2009, LatinBilgi, http://www.latinbilgi.net/index.php?eylem=yazi_oku&no=2876

[13] Bkz. Soner Torlak, Rice’ın gezisi ve ABD’nin “Latin Amerika planı”, 20 Mart 2008, MaviDefter, http://www.mavidefter.org/index.php?option=com_content&view=article&id=322:ricen-gezisi-ve-abdnin-latin-amerika-plan-&catid=34:latinamerika&Itemid=67


Fotogaleri

EZLN Kamplarında 75 Gün

Telesur

Telesur Canlı Yayın

Prensa Latina

Latin Amerika Haber Ajansı

Bolivarsomostodos

Bolivarsomostodos
Türkçe

Bağlantılar

Desde El Sur

Ansiklopedik

Ansiklopedik Bilgiler
Wikipedia

Biliyor musunuz?
Küba Anayasa’sına, 2002 yılında eklenen bir maddeyle “Devrimin sosyalist karakterinden geri dönülmeyeceği” ilkesi, Türkiye Anayasasındaki 4. Madde gibi değiştirilemez hüküm olarak sabitlenmiştir!
 
  Tüm içerik kaynak göstermek koşuluyla izin almadan kullanılabilir. copyLEFT by Sendika.Org